Uppfært
Hvað er veðskuldabréf?
Veðskuldabréf er skuldabréf sem tryggt er með veði í tiltekinni eign, oftast fasteign. Útgefandi bréfsins skuldbindur sig til að greiða tiltekna fjárhæð samkvæmt skilmálum þess, og eigandi bréfsins á veðrétt í eigninni til tryggingar greiðslu. Þegar hluti kaupverðs fasteignar er greiddur með veðskuldabréfi gefur kaupandi bréfið út til seljanda, tryggt með veði í eigninni, og greiðir af því samkvæmt umsömdum skilmálum.
Veðið styrkir stöðu seljanda. Kaupandi þarf á móti að þekkja afleiðingar vanskila, því þau geta á endanum leitt til nauðungarsölu eignarinnar.
Um hvað þarf að semja?
Skilmálar bréfsins þurfa að vera skýrir og tæmandi. Að lágmarki þarf að ákveða:
- Fjárhæð bréfsins.
- Vexti: vaxtahlutfall eða vaxtaviðmið, álag og hvenær vextir geta breyst. Sé bréfið verðtryggt þarf að tilgreina vísitölu og grunnvísitölu.
- Lánstíma, gjalddaga og fjölda afborgana.
- Uppgreiðslu. Í veðskuldabréfum sem Gjaldskil útbýr er heimilt að greiða bréfið upp, í heild eða að hluta, hvenær sem er án uppgreiðslugjalds.
- Vanefndir: dráttarvexti og hvenær heimilt sé að gjaldfella allt bréfið ef ekki er greitt.
- Veð: í hvaða eign og á hvaða veðrétti bréfið verður. Skoða þarf veðbókarvottorð eignarinnar, fá upplýsingar um eftirstöðvar eldri lána og afla nauðsynlegra samþykkja.
Vottun og aðfararhæfi
Ef ekki er greitt af bréfinu skiptir miklu hvort það er aðfararhæft, þ.e. hvort krefjast megi fjárnáms án þess að fá fyrst dóm. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 90/1989 um aðför á það við ef:
- bréfið hljóðar um ákveðna peningafjárhæð,
- undirskrift útgefanda er vottuð af lögbókanda, lögmanni, löggiltum fasteignasala eða tveimur vitundarvottum, og
- berum orðum er tekið fram í bréfinu að aðför megi gera án undangengins dóms eða réttarsáttar.
Heimild til nauðungarsölu án undangengins dóms er sérstök heimild. Hún krefst þess að veðið sé þinglýst og að tekið sé fram í bréfinu að nauðungarsala megi fara fram án undangengins dóms, sáttar eða fjárnáms, sbr. 6. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu.
Í báðum tilvikum þarf fyrst að senda kaupanda greiðsluáskorun og veita honum minnst fimmtán daga frest frá því að hann fær hana í hendur eða hún er birt. Vanti þessi ákvæði í bréfið getur seljandi þurft að höfða dómsmál til að fá kröfuna fullnustaða, sem tekur lengri tíma og kostar meira. Sjá Hvað gerist í löginnheimtu?
Þinglýsing
Veðskuldabréfi er þinglýst hjá sýslumanni á eignina sem það hvílir á. Þinglýsing veitir veðréttinum almennt vernd gagnvart síðari rétthöfum, til dæmis síðari kaupendum og öðrum kröfuhöfum kaupanda. Eldri réttindi geta þó gengið framar, og söluandvirði eignar kann að nægja aðeins fyrir hluta kröfunnar.
Innheimta afborgana
Eftir undirritun þarf að stofna kröfur fyrir hverja afborgun, fylgjast með greiðslum, reikna vexti og eftir atvikum verðbætur, og bregðast við ef greiðsla berst ekki. Aðilar ákveða hver heldur utan um þetta. Þegar Gjaldskil annast innheimtuna fær kaupandi kröfu í netbanka fyrir hverja afborgun og seljandi fær greiðslurnar gerðar upp, án þess að þurfa sjálfur að ganga á eftir þeim.
Hlutverk Gjaldskila
Gjaldskil annast gerð veðskuldabréfa samkvæmt samningi við kaupanda, sér um þinglýsingu og vörslu frumrits og innheimtir afborganir fyrir hönd seljanda. Gjaldskil miðar við að skjölin séu tilbúin til undirritunar innan fimm virkra daga frá því að öll nauðsynleg gögn hafa borist.
Kaupandi greiðir fyrir skjalagerðina. Samkvæmt samningi Gjaldskila um gerð veðskuldabréfs er þjónustuþóknun fyrir einn kaupanda 207.000 kr. án vsk. (256.680 kr. með vsk.), auk opinberra gjalda. Nánar í gjaldskrá.
Gjaldskil er ekki aðili að bréfinu, veitir enga fjármögnun og veitir ekki ráðgjöf um hvort viðskipti af þessu tagi henti aðilum. Aðilar geta leitað sjálfstæðrar lögfræði- og fjármálaráðgjafar um kjör og áhættu. Seljandi ætti einnig að kynna sér skattalega meðferð vaxtatekna af bréfinu.
Heimildir
- Lög nr. 90/1989 um aðför, 1. og 7. gr.
- Lög nr. 90/1991 um nauðungarsölu, 6. og 9. gr.
Þessi grein er almenn fræðsla og kemur ekki í stað lögfræðiráðgjafar í einstökum málum.